Ξενάγηση στο Πάρκο «Μνήμες Λιγνίτη» πραγματοποίησαν την Κυριακή 25 Απρίλη οι Οργανώσεις Βάσης Πτολεμαΐδας της ΚΝΕ με τίτλο «Πάρκο Μνήμες Λιγνίτη - Μαθαίνουμε την ιστορία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή μας». Το συγκεκριμένο πάρκο έχει ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή καθώς δημιουργήθηκε πριν από 10 περίπου χρόνια προς τιμήν όλων των εργαζομένων που έχασαν τη ζωή τους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ξενάγηση περιλάμβανε σύντομη ομιλία από τον Π. Ταταρίδη, συνταξιούχο εργαζόμενο στη ΔΕΗ και μέλος της Επιτροπής Περιοχής της ΚΟ Δυτ. Μακεδονίας του ΚΚΕ ενώ οι Οργανώσεις της ΚΝΕ είχαν ετοιμάσει έκθεση με τίτλο «Εξορύσσοντας το φως» για τους σημαντικούς ιστορικούς «σταθμούς» των αγώνων στα εργοστάσια της ΔΕΗ στην περιοχή, αλλά και παλαιότερων εργατικών δυστυχημάτων. Στην ξενάγηση και στη συζήτηση παραβρέθηκαν δεκάδες μαθητές και νέοι από την περιοχή. Στην αρχή της συζήτησης πολλά παιδιά αναφέρθηκαν στον προβληματισμό που έχουν για το μέλλον τους, για το πώς φοβήθηκαν για τους γονείς τους που πηγαίνουν κάθε μέρα να δουλέψουν στη ΔΕΗ όταν άκουσαν για το ατύχημα.

Η ξενάγηση και η συζήτηση έγινε με αφορμή το πρόσφατο θανατηφόρο δυστύχημα πριν 2 βδομάδες στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου που κόστισε τη ζωή σε δύο εργολαβικούς εργαζόμενους. Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε το πώς διαχρονικά τα σχέδια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας υπηρετούσαν τις ανάγκες του κεφαλαίου για φθηνή ηλεκτρική ενέργεια, από τις πρώτες κρατικές επενδύσεις για τη δημιουργία της ΔΕΗ, μέχρι τις αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ για την απελευθέρωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και σήμερα με τα σχέδια για το «Green New Deal» και τη λεγόμενη απολιγνητοποίηση. Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκαν όχι μόνο οι επιπτώσεις της λεγόμενης απολιγνητοποίησης στην περιοχή, αλλά και ότι το «σμπαράλιασμα» των εργασιακών σχέσεων, οι ελλείψεις ακόμα και σε μέτρα ασφαλείας για τους εργαζόμενους, οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης αποτελούν προϋπόθεση για να έρθουν οι «πράσινες» επενδύσεις στην περιοχή.

Στην ομιλία του ο Π. Ταταρίδης, μεταξύ άλλων σημείωσε: «Η πρωτοβουλία σας έχει μια ξεχωριστή σημασία. Η συγκεκριμένη χρονική στιγμή που πραγματοποιείται, αποτελεί έναν ακόμη άθλο στη φαρέτρα του κινήματος ενάντια στην απολιγνιτοποίηση που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός της χώρας από το βήμα του ΟΗΕ. (...)

Όσον αφορά την ιστορία, η ύπαρξη κοιτασμάτων λιγνίτη στο Νομό Κοζάνης ήταν γνωστή από την τουρκοκρατία και ήταν επιφανειακή και ο λιγνίτης χρησιμοποιήθηκε κυρίως για θέρμανση. Από τα μέσα του 1920 και με τον ερχομό των προσφύγων αρχίζουν να σκάβονται τα πρώτα λαγούμια, κυρίως στο χωριό του Καρυοχωρίου. Η εξόρυξη με υπόγειες στοές και με τα πενιχρά μέσα εκείνης της εποχής στοίχησαν τη ζωή πολλών ανθρώπων. Η πρώτη άδεια εκμετάλλευσης των λιγνιτών στην Πτολεμαΐδα στην περιοχή του προαστίου, δίνεται το 1930 στους Κώστα Αδαμόπουλο και Γεώργιο Παυλίδη και κάλυπταν ένα μεγάλο μέρος της θέρμανσης σε όλο το νομό. Το 1956 ο μεγαλοβιομήχανος Μποδοσάκης ιδρύει την ΛΙΠΤΟΛ. Το ίδιο έτος ξεκινά η κατασκευή του Β/Σ και η κατασκευή του πρώτου σταθμού παραγωγής Ενέργειας ισχύος 10ΜW καθώς και η παραγωγή μπρικέτας για καύση θέρμανσης. Το 1959 εκχωρείται το 90% των μετοχών της ΛΙΠΤΟΛ στη ΔΕΗ και αποτελεί έκρηξη για τη μεγάλη παραγωγή και εξόρυξη του λιγνίτη...

Μόλις αναπτύχθηκε η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας, και μάλιστα με το φθηνό λιγνίτη, το 1966 συνάπτεται η πρώτη συμφωνία μεγάλου μονοπωλιακού ομίλου και πιο συγκεκριμένα της γαλλικής ΠΕΣΙΝΕ με τη ΔΕΗ κάτω του κόστους με αποτέλεσμα να ζημιωθεί η ΔΕΗ 6,5 δισ. ευρώ (σύμφωνα με ανάλογη μελέτη του 2000) που φυσικά μεταφέρθηκε στα τιμολόγια, δηλαδή στο λαό.

Η ΔΕΗ από την ίδρυσή της δεν αποτέλεσε ποτέ μια φιλολαϊκή εταιρεία. Στεριώθηκε με τους κόπους και τον ιδρώτα των εργαζομένων και του λαού. Ακόμη και όταν ανήκε 100% στο κράτος, αποτελούσε μηχανισμό αφαίμαξης του λαϊκού εισοδήματος μέσω των διογκωμένων τιμολογίων, αλλά και των κάτω του κόστους φθηνού ρεύματος που παρείχε στους μεγαλοβιομήχανους. Η άναρχη εξόρυξη, χωρίς μέτρα προστασίας των εργαζομένων και του περιβάλλοντος, προκάλεσε μεγάλη περιβαλλοντική ζημιά στα εδάφη, αέρα και υδάτινους πόρους. Πολλά χωριά μετεγκαταστάθηκαν, έσβησαν από τον χάρτη για χάρη της εξόρυξης. Με λίγα λόγια, η εξόρυξη και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους ιδιώτες (Παυλίδης - Μποδοσάκης) καθώς επίσης και από το κράτος δηλαδή τη ΔΕΗ ήταν άναρχη σε βάρος του λαού της περιοχής, με επίκεντρο κάθε φορά την κερδοφορία της ΔΕΗ και των επιχειρηματικών ομίλων.

Οι εργαζόμενοι ήταν αυτοί που πλήρωναν κάθε φορά τους σχεδιασμούς του αστικού κράτους. Πλήρωναν σαν εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς, ξαναπλήρωσαν και ως κάτοικοι των γύρω περιοχών και με διάφορες συνέπειες που εισήλθαν από την εξορυκτική δραστηριότητα. Από την αρχή η αστική τάξη και οι κυβερνήσεις της αντιλήφθηκαν ότι συγκέντρωση του εργατικού δυναμικού θα φέρει αγώνες, θα φέρει έκρηξη και για αυτό προσπάθησαν στην αρχή να αποτρέψουν τη δημιουργία συνδικάτων. Παράλληλα έστησαν τα δικά τους εργοδοτικά συνδικάτα. Αυτού του τύπου τα συνδικάτα απορροφούσαν από την αγανάκτηση.

Ωστόσο υπήρχαν και οι εργαζόμενοι που δεν το έβαζαν κάτω, που αγωνίζονταν. Σε όλη τη διάρκεια της δικτατορίας εκδιώχθηκαν πολλοί εργαζόμενοι με βάση τα κοινωνικά τους φρονήματα, αλλά και εξορίστηκαν πρωτοπόροι εργάτες που ήθελαν να στήσουν ταξικά συνδικάτα. Πολλοί από αυτούς, όσοι επέζησαν, επανήλθαν μετά την πτώση της χούντας.

Το 1976-77 δημιουργείται η ΓΕΝΟΠ και η Ένωση Τεχνικών ΔΕΗ. Οπού παρά τις διακηρύξεις και τα προωθημένα αιτήματα που αντανακλούσαν τις αγωνιστικές διαθέσεις των εργαζομένων, η αστική τάξη και ιδιαίτερα η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ κατόρθωσαν να ενσωματώσουν τα αιτήματα και συνολικότερα να τα εντάξουν στους σχεδιασμούς τους.

Μεγάλη κατάκτηση ήταν η ίδρυση του Σωματείου Εργαζομένων και Εργατοτεχνιτών στην Ενέργεια (ΣΕΕΕΝ). Το 2002 έδωσε μεγάλη ώθηση στους αγώνες ενάντια στα αποτελέσματα της απελευθέρωσης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (δουλεμπορική απλήρωτη εργασία), όμως η μεγάλη συμβολή του ήταν στην επεξεργασία του ταξικού πλαισίου, της ταξικής γραμμής στο συνδικαλιστικό κίνημα της περιοχής. Στο πλαίσιο του ΠΑΜΕ οι δυνάμεις μας δρούσαν σε όλα τα σωματεία και αντιπάλευαν την εργοδοτική γραμμή που ήταν κυρίαρχη...

...Πολλά ατυχήματα υψηλού κινδύνου, που άφησαν σακάτηδες τους εργάτες, αλλά και χαμηλότερου κινδύνου. Αν συμπεριλάβουμε και τις επαγγελματικής ασθένειες που η συντριπτική πλειοψηφία τους δεν είναι καταγεγραμμένη, τότε ανέρχονται σε χιλιάδες. Η συχνότητα των ατυχημάτων πλήθαινε με την αύξηση των εργολαβιών. Ιδιαίτερα από το 1996, που πλήθαιναν οι εργολαβίες, παράλληλα υπήρξε εκτόξευση των ατυχημάτων. Αιτία των εργοδοτικών εγκλημάτων είναι τα κέρδη και μόνο τα κέρδη. Συγκεκριμένα:

  • Μπορεί η ΔΕΗ στα ορυχεία και σταθμούς να παρέχει άρβυλα - κράνος - γάντια - φόρμες, αλλά αυτός ο εξοπλισμός δεν έχει ανανεωθεί, είναι παλιός και δεν μπορεί να προσφέρει την απαιτούμενη ασφάλεια.

  • Στις εργολαβίες δεν δίνονται ούτε τα αναγκαία. Τις εργολαβίες τις σπάνε σε υπεργολαβίες για να βγάλει έστω και το ελάχιστο κέρδος ο υπεργολάβος, τότε όχι μόνο κλέβει τους εργαζομένους, αλλά δεν τους παρέχουν ούτε τα άμεσα ούτε τα αναγκαία.

  • Από το τελευταίο ατύχημα η εταιρεία, ο "ΑΒΑΞ", θα βγάλει και λεφτά από την ασφαλιστική εταιρεία που είχε ασφαλισμένα τα μηχανήματα.

Σε κανένα ατύχημα δεν ανέλαβε ο εργοδότης την ευθύνη, πάντοτε το φταίξιμο το είχε ο εργαζόμενος. Ιδιαίτερα στους εργολαβικούς εργαζομένους δεν προβλέπεται κάποια αποζημίωση, παρά μόνο μετά από δικαστική απόφαση. Ακόμη και όταν η ευθύνη του εργοδότη είναι εξόφθαλμη, όπως αυτό που έγινε το 2019 στο Ορυχείο Καρδιάς, όπου είχε αδήλωτο τον εργαζόμενο και το σαράβαλο ανυψωτικό μηχάνημα, ακόμη και σε αυτό στην ευθύνη την έριξαν στον εργαζόμενο».

Ο Π. Ταταρίδης τέλειωσε την ομιλία του καλώντας όλους τους νέους στον αγωνιστικό εορτασμό της Πρωτομαγιάς στις 6 Μάη λέγοντας: «Με τους αγώνες τιμάμε τους νεκρούς, βάζοντας δύσκολους στόχους, καλώντας τους εργαζόμενους να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους και μαζί με τα ταξικά συνδικάτα να κάνουν πράξη για όχι άλλο αίμα στους χώρους δουλειάς».